PISTIS - Gnoza i Gnostycyzm

Świecki portal uduchowiony & czasopismo bez dogmatu

Faust Socyn PDF Drukuj
Napisany przez Administrator   
02 czerwca 2011

Właściwie: Faustino Sozzini, Faustus Socinus, ur. 5 grudnia 1539 w Sienie - zm. 3 marca 1604 w Lusławicach. Włoski myśliciel, filozof, reformator religijny, pisarz i poeta. Od jego nazwiska Bracia Polscy byli znani na zachodzie pod nazwą "socynianie". Jego poglądy w dużej mierze przyczyniły się do ukształtowania demokracji i racjonalizmu w Europie.

Faust Socyn urodził się w bogatej i wpływowej rodzinie w Toskanii, z której pochodzili papieże Pius II, Pius III i Paweł V. Na jego poglądy duży wpływ miał jego stryj Lelio Sozzini (Lelio Socyn), który opiekował się nim po śmierci rodziców oraz zapoznanie się z pracami Migueal Serveta. W ten sposób Faust Socyn odrzucił dogmat trójcy. W 1578 roku po raz pierwszy przybywa do Polski. Odtąd jego kontakty z braćmi polskimi będą znaczące. Mimo nie przyjęcia go do Zboru (powodem była niechęć Socyna do ponownego chrztu) w 1598 roku, po śmierci Jana Niemojewskiego staje się nieoficjalnym przywódcą Braci Polskich.

Socyn największą wagę przywiązywał do moralności i etyki chrześcijańskiej, co też poświadczał nie tylko słowami, ale własnym życiem. Podstawową zasadą wiary wg Socyna jest posłuszeństwo nakazom Chrystusa. Socyn odrzucał boskość i preegzystencję Jezusa, nieśmiertelność duszy, grzech pierworodny, dogmat trójcy, istnienie piekła. Poglądy te uważał za sprzeczne z rozumem i z Pismem św. Śmierć wg Socyna to niebyt. Nieśmiertelność zaś otrzymają jedynie wybrani. Poglądy na śmierć Chrystusa jako odkupieńczą ofiarę za grzechy uważał Socyn za niebezpieczne i niewłaściwe, gdyż nie motywują ludzi do dobrych uczynków, a wręcz przeciwnie prowadzą do demoralizacji. Podkreślał zdecydowanie rolę nauki Jezusa Chrystusa.

Za swoje poglądy był prześladowany jak większość Braci Polskich. W 1598 grupa krakowskich studentów (podburzonych przez miejscowy kler katolicki), wywlekła Socyna z jego mieszkania, spaliła jego księgozbiór i usiłowała go zabić. W ostatniej chwili uratował go ksiądz-profesor Marcin Wadowita. Faust Socyn nie zaznał również spokoju po śmierci. Miejscowy proboszcz kazał wykopać jego zwłoki i wrzucić do Dunajca, jednak zwłoki wyłowiono z wody i pochowano ponownie.

Miał żonę Elżbietę (córkę protektora protestantyzmu Krzysztofa Morszczyna), z którą mieli jedno dziecko Agnieszkę. Był dziadkiem Andrzeja Wiszowatego.

Bracia Polscy - Socynianie

Bracia Polscy - religijny ruch antytrynitarzy działający w naszym kraju w XVI i XVII wieku, określany mianem "sekty filozofów" przez francuskich encyklopedystów. Ruch ten odegrał olbrzymi wpływ na kształtowanie się Europy i kultury Zachodu, przyczyniając się do fundamentalnych wartości takich jak demokracja, wolność sumienia i wyznania, położył też podwaliny pod epokę Oświecenia. Traktaty Braci Polskich inspirowały Izaaka Newtona, Johna Locke'a, były poczytne w Anglii, Niemczech, Holandii, a twórcy Konstytucji Stanów Zjednoczonych cytowali Katechizm Rakowski. To za czasów Socynian Polska przeżywała swój złoty wiek, a do miasta Rakowa zjeżdżały największe umysły z całej Europy.

Interesował się nimi [braćmi polskimi, przyp.] cały ówczesny świat.(...) Jest to wielkim zaniedbaniem nauki polskiej, że nie wyzyskano dotąd tak ponętnego tematu i nie rewindykowano wkładu polskiego w doniosłą pracę myślową, z której wyrosło europejskie Oświecenie.

-Stanisław Kot

Bracia Polscy, zwani również przez wrogów arianami (od herezjarchy z IV w. Ariusza) lub socynianami (od nazwiska Fausta Socyna) interesowali się nie tylko sprawami społecznymi, lecz przede wszystkim ich głównymi zainteresowaniami były sprawy teologiczne i religijne. Ich racjonalne podejście do wiary oraz bezkompromisowa walka (wyłącznie na słowa) z dogmatyzmem i fałszem religijnym zasługuje na szczególną uwagę. Z wielką determinacją oczyszczali wiarę z zabobonu, pogaństwa, bezrozumnej pobożności. W swojej doktrynie zwracali uwagę przede wszystkim na etykę życia chrześcijańskiego, walcząc z pustym rytualizmem. Ich staraniom towarzyszyła często heroiczna odwaga, za którą płacili wygnaniem, poniżeniem, prześladowaniem, a nawet śmiercią.

Z tych właśnie względów polscy arianie, dzisiaj nieco zapomniani, są ruchem wartym poznania.

Ideologia Braci Polskich

NAZWA. Bracia Polscy, zwani też socynianami (od Fausta Socyna, włoskiego myśliciela, który później zasilił ich szeregi i miał duży wpływ na ideologię), sami siebie nazywali chrystianami (od Chrystusa) lub po prostu braćmi. Nazwa arianie początkowo była przezwiskiem mającym na celu zrównać ich z heretykami (od heretyka Ariusza z IV wieku wyklętego przez Sobór w Nicei), później jednak się przyjęła.

1. Unitarianizm. Bóg jest jeden.

Bracia Polscy wyłonili się ze Zboru Kalwińskiego w wyniku sporu chrystologicznego. Wg niektórych badaczy (Z. Ogonowski) przechodzili przez trydeizm (trzech Bogów, największym Ojciec), dyteizm (Ojciec największy, Syn mniejszy Bóg, Duch św - moc Boża), a w końcu do unitaryzmu (tylko Ojciec jest Bogiem). Inni badacze (A. Nangast) zauważają, że od razu Bracia Polscy mieli pogląd unitarny. Bracia Polscy byli więc antytrynitarzami, gdyż odrzucali dogmat trójcy świętej, uznając Boga za jednoosobowego.

2. Bezdogmatyczność.

Wraz z odrzuceniem dogmatu trynitarnego arianie dokonali swoistej rewizji Biblii i wyrugowali wszelkie dogmaty. Bracia Polscy byli więc bezdogmatyczni, swoją doktrynę opierali się wyłącznie na autorytecie Biblii i rozumu.

3. Autorytet Biblii i Rozumu.

Wraz z bezdogmatycznością, a może właściwie jako czynnik pierwotny, Bracia Polscy odrzucali znaczenie zewnętrznych autorytetów w sprawach wiary - Kościoła i Tradycji. W początkowej fazie jedynym autorytetem w sprawach wiary była Biblia (przyjęli wspólny pogląd Reformacji - Sola Scriptura). To wymusiło przyjęcie czynnika nadnaturalnego, co w konsekwencji prowadziło braci polskich do uznania siebie za bożych wybrańców. W późniejszej fazie do głosu doszedł racjonalizm religijny - przyrodzony rozum ludzki stał się dla arian rozstrzygającym czynnikiem w sprawach interpretacji Biblii.

4. Tolerancja religijna oraz rozdział Państwa i Kościoła

Polscy arianie byli wielkimi zwolennikami i propagatorami tolerancji religijnej i wolności sumienia. Wg nich nikogo nie wolno było przymuszać siłą do religii, wiara powinna być dobrowolną decyzją człowieka. Idee tolerancji, wyrażane w licznych traktatach, miały znaczący wpływ na Europę. "Katechizm Rakowski" cytowano także przy okazji nadania Konstytucji USA. Wielokrotnie Bracia Polscy postulowali także rozdzielenie Państwa od Kościoła.

5. Etyka wyznacznikiem wiary

Szczególnie duży nacisk w swojej ideologi arianie kładli na etykę. Prawdziwa wiara to wedle doktryny Braci Polskich - po pierwsze ufność do Boga, a po drugie posłuszeństwo nakazom Chrystusowym. Kto mówi, że wierzy, a nie wypełnia nakazów Chrystusa, ten praktycznie nie wierzy. Przy czym swoją doktrynę nie uważali za jedynozbawczą. Zbawienie, zdaniem arian, nie uznawali za zależne od denominacji, prawy katolik, czy prawy protestant mogą w równym stopniu Bogu się podobać.

Bracia Polscy w 1648 roku zostali wygnani z Polski z powodu religijnych prześladowań związanych z działalnością kontrreformacji. Cierpieli i umierali za swoją wiarę i posłuszeństwo Bogu i nakazom Chrystusa.

Matką zabobonu jest uczciwość pozbawiona sądu; ojcem ateizmu jest sąd pozbawiony uczciwości

 

Bracia Polscy Bracia Polscy
"Bracia Polscy", Zenon Gołaszewski, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2005
"Idea Praw Jednostki w Pismach Braci Polskich", Jerzy J. Kolarzowski, Wydawnictwo UW

 

Kliknij na wybrany obrazek by przejść do podstrony zawierającej zbiór inspirujących materiałów

Jerzy Prokopiuk - honorowy patronat

polecane

Ewangelia Aquariusa Nowa Era

Czasopismo Gnosis

Gnoza

Sny, Astrologia, Gematria

Unitarianie, bracia polscy, arianie

Gnostyk

Era Wodnika

Tarot Apokalipsy

Rozwój duchowy – świadomość i oświecenie

Bądź na bieżąco z nowościami na Pistis.pl!

Na portalu FACEBOOK mamy również  grupę GNOZA - POZNANIE DUCHOWE.

Jeżeli jesteś zainteresowany zgłębianiem duchowych tematów możesz poprosić o dołączenie:

https://www.facebook.com/groups/gnoza/

Autor i Redaktor Naczelny PISTIS:

Cyprian Sajna

kontakt:

cypriansajna@gmail.com

www.cypriansajna.pl

Naszą witrynę przegląda teraz 56 gości 

gnoza / gnostycyzm / religia / duchowość / ezoteryka / Bóg / Jezus Chrystus / mistyka / duchowe inspiracje / okultyzm / Biblia / Jerzy Prokopiuk / Carl Gustav Jung / Rudolf Steiner / Antropozofia / Krishnamurti / Osho / Tadeusz Miciński / Andrzej Towiański / William Blake / Miguel Servet / Faust Socyn / Bracia Polscy / buddyzm / religie wschodu / filozofia / chrześcijaństwo / Cyprian Sajna